Borneo'nun kadim yağmur ormanları pek çok kaşife ilham kaynağı olmuştur.
Ve ben de bu kaşiflerden birinin hikayesini anlatmak için buradayım.
Doğa tarihinin unutulmuş büyük kahramanlarından...
...birinin izinden yolculuğa çıkıyorum.
Alfred Russel Wallace'ın.
Wallace'ın peşinden yaptığım gezi beni egzotik bir yolculuğa çıkaracak.
Vay canına, şuna bak! Büyülü karşılaşmalarla dolu bir yolculuğa...
Olağanüstü bir an bu.
Wallace'dan ilk defa...
...15 yıl önce Endonezya ormanlarında doğa yürüyüşü yaparken haberim oldu...
...ve o zamandan beri kendisine büyük bir hayranlık duyuyorum.
Bu tutkulu Viktorya dönemi koleksiyoncusu...
...dünya üzerindeki yaşama dair fikirlerimizi değiştirdi.
Charles Darwin'le eş zamanlı olarak...
...tüm zamanların en büyük bilimsel fikirlerinden birini ortaya attı,
...doğal seçilim yoluyla evrim teorisini.
Birbirlerinden bağımsız bir şekilde geliştirdikleri...
...ve şiddetli tartışmalara yol açan bu teori yüzünden...
...farklı dünyalara sahip bu iki adamın hayatları kesişmeye mahkumdu.
Fakat üzerinden 100 yıl geçti ve Wallace unutuldu.
Wallace'ın evrim hikayesindeki kayıp halka olduğunu söyleyebiliriz sanırım.
Wallace'ın dünyasına girerek...
...türlerin kökenini çözmek adına yaptığı amansız arayışlarla...
...hayatını riske atan bu takıntılı, başına buyruk kaşifi anlayabilirim umarım.
Ve Wallace'ın hak ettiği tanınırlığı elde etmesi için görevimin başındayım.
Çeviri: Ali GÖL twitter: aligol1729
Keyifli Seyirler
Wallace'ın dehası doğal yaşama dair duyduğu doyumsuz merakından ileri geliyordu...
...ve sanırım bu merak bizlerde de mevcut.
Çocukken kelebekleri kovalardım ve tabii yakalardım da.
Onları öylesine kovalamazdım, bu biraz garip olurdu, değil mi? Saçma olurdu.
Şu çarpık bacaklarıma da bir bakın!
Teşekkür ederim Merle.
Şimdi ise papağanlar, bukalemunlar ve yılanlar gibi daha büyük şeylerin peşindeyim.
Wallace için doğal yaşamın gizemlerini ortaya çıkarmak bir saplantı haline gelmişti...
...ve onu dünyanın en ücra yerlerine, hatta ölümün eşiğine kadar getirdi.
Kahraman olma ihtimali olmayan biriydi.
Sıradan bir aileden geliyordu. Zor bir çocukluk geçirmişti.
Mali açıdan sıkıntıları olan sorumsuz ve aile parasını çarçur eden bir babası vardı...
...ve bu yüzden Wallace daha 14 yaşındayken
...okuldan ayrılmak ve hayata atılmak zorunda kaldı.
Wallace dünyayı görmek ve gizemlerini keşfetmek için can atıyordu.
Fakat onun sosyal sınıfındaki insanlardan...
...büyük bilimsel keşifler yapması beklenmiyordu.
Bu yalnızca Viktorya dönemindeki elit bilim insanlarının işiydi.
Ve Wallace'a büyük bir hayranlık duymamın sebebi işte bu; engellerin hepsini aşmıştı.
Tekdüze olabilecek kaderine baş kaldırmıştı.
Çok daha fırtınalı ve maceralı bir hayata atılmıştı...
...ve döneminin en büyük doğa bilimcisi haline gelmişti.
Wallace'ın olağanüstü hikayesine dair yaptığım araştırma...
...beni dünyanın diğer ucuna götürecek.
Fakat önce ona ait herhangi bir işaretin olup olmadığını görmek için bir yere gidiyorum,
...Londra Doğa Tarihi Müzesi'ne.
Hakikaten de en yüksek mevki Charles Darwin'de.
Peki Wallace nerede?
Wallace tam olarak burada, Darwin'in yanında olmalıydı...
...çünkü en nihayetinde doğal seçilim yoluyla evrim teorisi...
...dünyaya ilk kez duyurulduğunda adı Darwin-Wallace teorisiydi...
...ve iki isim de eşit bir şekilde temsil ediliyordu.
Ve gerçekten de onlarca yıl boyunca ortak bir teori olarak bilindi.
Wallace'ın adı tarihten kayboldu.
Fakat burada tamamen unutulup gitmiş değil.
Sahne arkasında yaptığı işler ve mirası her yerde...
...ve bunlar mal varlığı ve bağlantıları olmayan bir yabancının...
...dünyayı gezen bir doğa bilimci haline nasıl geldiğini açıklıyor.
Vay canına, şunlara bakın.
Benim eskimiş lahana kelebeğime yeniden bir baksam iyi olur.
Bu kutuların içinde...
...Wallace'ın topladığı on binlerce örneğin sadece bir kısmı bulunuyor.
Bu canlılar onun maaş zarfıydı.
Serbest toplayıcılık, Wallace'ın en ücra yerlere yolculuk yapmasını finanse ediyordu.
Fakat zamanın modasına bağlı olan riskli bir uğraştı.
Bu koleksiyonun büyük bir bölümü oldukça şaşırtıcı.
Wallace hala 200 tanesi onun adı ile anılan...
...yaklaşık 5,000 yeni tür keşfetti.
Wallace'ın altın böcekleri...
...ve Wallace'ın teke böcekleri gibi.
Örneğin bu kuşlar, onlara bu kadar yakın olabilmek gerçekten olağanüstü bir şey.
Yani şuna bir bakın.
Bu kral cennet kuşuna...
Wallace bu kuşun cam kadar parlak...
...ve kuyruk tüylerinin ışıl ışıl parıldayan zarif düğmeler gibi olduğunu belirtmişti.
Türlerin bu denli çok olması Wallace'ı büyülemişti.
Bu kadar fazla olmalarının sebebi neydi? Nereden gelmişlerdi?
Viktoryen izahı olarak sunulan her şeyi Tanrı yarattı düşüncesi...
...anlamsızlaşmaya başladı.
Ve yalnız değildi. Charles Darwin de dahil olmak üzere diğer insanlar...
...çılgınca türlerinin kökeninin gizemini çözmeye çalışıyordu.
Türlerin Belirsizliği olarak adlandırdıkları şey...
...zamanın tüm doğa bilimcilerinin kafasını kurcalamıştı.
Neden bu kadar çok tür vardı?
Elbette diğer insanlar tüm yaşamın birbiriyle bağlantılı olduğunu...
...ve her canlının diğer her şeyle ilişiği olduğunu düşünüyordu...
...fakat kimse işleyişine dair bir çözüm getirememişti ve bu büyük bir meseleydi.
Olağanüstü bulduğum şey ise Wallace'ın o aşamaya kendi başına ulaşabilmesi.
Yani Darwin'in çok daha faklı bir hayatı, çok daha farklı bir geçmişi vardı...
...bilim dünyasıyla yakın ilişkisi vardı...
...ama Wallace çalışmalarını daha çok kendi başına hallediyordu.
Evet, neticede Darwin üniversiteye gitmişti ve Darwin'in babası varlıklı bir adamdı...
...ve Darwin toprak sahibi soylu bir aileden geliyordu...
...fakat dediğin gibi Wallace 14 yaşında okuldan ayrılmıştı...
...ve yaşamını bir araştırmacı olarak sürdürmüştü.
Fakat Wallace sürekli olarak bir şeylerin peşinde olan kendini adamış,
...kararlı bir bilim insanıydı, değil mi?
Yani o sadece gördü, fikir sahibi oldu...
...ve kanıtları sınıflandırıp biriktirdi.
Bence o dünya üzerindeki en çok hayranlık uyandıran insanlardan biriydi.
Artık Londra'dan ayrılıp Doğu'ya gitme zamanı geldi.
Tıpkı Wallace'ın 1854'de yaptığı gibi.
Şu anda Singapur, Malezya ve Endonezya olarak bilinen bölgeye yaptığı...
...ezber bozan yolculuğunun izlerini takip ediyorum.
Fakat Wallace orayı Malezya Takımadaları olarak biliyordu.
Büyük düşünsel sıçramasını gerçekleştirmesine ön ayak olan...
...gördüğü ve deneyimlediği şeylerin neler olduğunu anlamak istiyorum.
Ve izini Endonezya, Cakarta'da buluyorum.
Wallace 31 yaşındaydı...
...ve bu gizemli, adı pek duyulmamış bölgede maddi açıdan fayda sağlayacak...
...şeyler bulma umuduyla her şeyini riske atmıştı.
Bu güvenli olmayan bir yolculuktu ve macerası 8 yıl sürecekti.
Nanny McPhee: Büyük Patlamadaki çiftçi bendim, evet.
Muhtemelen beni oradan tanıyorsunuz.
Benim içinse eve dönmek gibi.
15 yıldır burada seyahat ediyorum...
...ve buradaki keşmekeşe, canlılığa ve enerjiye bayılıyorum.
Fakat Wallace'a göre burası yepyeni ve çok daha vahşi bir yerdi.
Şöyle yazıyordu: "Her zaman etrafta dolaşan birkaç kaplan var...
...ve neredeyse her gün birini öldürüyorlar."
Wallace yerel pazarları ziyaret ederek...
...dükkanlarda yer alan egzotik yaratıkları görme fırsatı elde etti.
Eve döndüğünde bunları güzel bir fiyata...
...Viktorya dönemi koleksiyoncularına satabileceğini biliyordu.
Doldurulmuş hayvanlar o zamanın statü sembolü, pahalı mücevherleriydi.
Öyle mi?
- Kalimantan'dan geliyor. - Kali... Borneo'da, değil mi?
- Makak değil mi bu? - Evet.
Dikkat et!
- Adı Edgar. - Merhaba Edgar.
Buraya nasıl geldin dostum?
Bir yavru makak fiyatı burada 50 dolar, 30 sterlin.
Ne oldu?
Teşekkür ederim Edgar.
Burada karşılaştıkları koşulları düşünmek bile insanı ürkütüyor.
Oldukça sosyal hayvanlardır...
...ve onları burada tek başlarına oturuyorken görmek gerçekten çok üzücü.
Özellikle de böyle bir yerde... onlar sadece bir mal.
Wallace bunları alarak kolayca para kazanabilirdi...
...fakat onun için hayvanlar asla para kazanılacak bir mal niteliğinde olmadı.
Doğanın nasıl işlediğini anlama arzusuyla yanıp tutuşuyordu...
...ve bunu yapabilmek için el değmemiş doğaya doğru yola çıkmalıydı...
...ve Malezya Takımadaları ağzına kadar fırsatlarla doluydu.
Ekvator boyunca uzanan, 17 bin adadan oluşan bu zincir...
...batıda Sumatra doğuda ise Yeni Gine sahilleri sınırlıyordu.
150 yıl önce bu alan zoolojik açıdan bir kara delik gibiydi.
İnsanlar Hindistan'daki kaplanlardan ve Avustralya'daki kangurulardan haberdardı...
...fakat takımadalar hala gizemini koruyordu,
...aralarındaki kayıp dünyaydı, "burada ejder var" denilen bir yerdi.
Wallace korkusuzca ileri atıldı.
Dünya üzerindeki en büyük üçüncü ada olan Borneo'ya doğru yelken açtı.
Evrim hakkındaki fikirleri bu ormanlarda şekillenmeye başlamıştı.
Sıtma ve diğer tropikal hastalıkların yaygın olduğu,
...dünya üzerindeki en eski yağmur ormanına doğru yola çıkan yalnız bir Avrupalıydı.
Wallace sadece gerçek dışı gravürler ve kurumuş deriler olarak gördüğü hayvanları...
...artık canlı halde görme fırsatını elde etmişti.
Bu vahşi makaklara...
...bu kadar yakın olmak gerçekten harika.
Biraz önce bu ufak makak ailesine rastladık...
...ve onlara bu kadar yakın olmamız onlar için de sorun değil sanırım.
Yalnızca nehir boyunca ilerlerken...
...gördüğünüz pek çok sayıda tür tarafından etrafınız sarılır.
Olağanüstü çeşitlikteki kuşlar...
...primatlar...
Wallace'ın...
...ormana girdiğinde karşılaştığı şey işte bunlardı.
Wallace'a göre her canlı türlerin kökeninin gizemini çözebilecek bir ipucu taşıyordu.
Her bir hayvanı benzersiz kılan şeyin ne olduğunu,
...olayın bütününe nasıl dahil olduklarını açıklamaya çalıştı.
Bunlar uzun burunlu maymunlar ve sadece burada, Borneo'da yaşarlar.
Ve yöre sakinleri tarafından "monyet orang putih" olarak bilinirler,
...anlamı "beyaz adam maymunu".
Şunu söylemek zorundayım ki biraz gücendim açıkçası.
Bu gurur verici bir benzetme değil elbette...
...hele de kocaman burunları, gut hastası gibi davranışları,
...solgun yüzleri ve sürekli olarak uyarılmış halde oldukları düşünülürse.
Bunlar daha ziyade İngiliz aristokrasisinin büyük bir bölümünün özellikleri gibi.
Wallace insanlarla maymunların...
...birbiriyle ilişkili olabileceği ihtimali karşısında büyülenmişti.
Ve "Orman Adamı", orang-utan'a rastladığında bu düşünceye olan inancı...
...daha da güçlendi.
Kabile rehberlerine ayak uydurmak,
...bele kadar uzanan timsahlarla dolu nehirlerden geçmek...
...ve bu kocaman maymunlara ulaşabilmek için haftalarca mücadele etti.
Neyse ki rehberim Eric'in onları nerede bulabileceğine dair iyi bir fikri var.
- Bill, bak orada, orang-utan - Nerede? - Şuradaki dalların orada.
- Büyük ağacın yanında... Hemen arkasında. - Gördüm.
Harikulade. Şuna bir bak.
İyi fark ettin.
Yetişkin bir erkek olmalı. Sadece devasa, kıllı sırtını görebiliyorum.
Güneşin ortaya çıkmasını beklerken buralarda takılıyor sadece.
Muhteşem.
Borneo orangutanını ilk defa görüyorum.
Ve o da bana sırtını dönüyor.
Eric onunla karşı karşıya gelebilmem için tekneyi kıyıya çekiyor.
Wallace'a hayranlık duymamın sebebi işte bu;
...1850'lerde bu ormana gelip...
...Viktoryen tarzı araç gereçlerle,
...boynunda toplama kavanozlarıyla, yanında ağır, devasa sandığıyla...
...kelebek avlamaya çalışması. Gerçekten... gerçekten de çetin cevizdi.
Ormanda orangutanı bulmaya çalışmak o kadar da kolay değil.
İnsan boyutundaki bir şeyin öylece ortadan kaybolamayacağını düşünebilirsiniz...
...fakat kaybolabilir.
- Nerede, Eric? - Orada. - Öyle mi?
- Orada mı? - Evet. Şuradaki yaprakların orada,
...dalın üstünde oturuyor.
Kesinlikle devasa.
Pekala, harekete geçti, peşine düşelim hadi.
Buradan çok güzel bir şekilde görebiliyoruz, tam tepemizde.
Orada öylece takılması gerçekten çok güzel.
Bizden dolayı rahatsız olmadı, öylece bir şeyler yiyerek zamanını geçiriyor.
Onu vahşi doğada görebilmek gerçekten inanılmaz.
Bu, her zaman yapmak istediğim şeylerden biriydi.
Olağanüstü bir an bu.
Wallace'ın bu nazik devi vurmuş olduğu düşüncesi...
...bana aşırı derecede rahatsızlık veriyor.
Viktoryen tarzıydı.
Fakat çağdaşlarının çoğunun aksine...
...onları canlı olarak incelemenin önemli olduğunu düşünüyordu.
Bu büyük maymunların davranışlarını kaleme alan ilk kişiydi.
Wallace, uzun ve güçlü kolları sayesinde...
...ağaç tepelerinde kolayca gezindiklerini yazmıştı.
"Asla atlamaz veya sıçramaz ve hatta hiçbir şekilde acele etmez...
...fakat yine de orman zemininde koşan bir insan kadar hızlıca ilerleyebilir."
Meyve toplayabildikleri becerikli ellerini de anlatmıştı.
Kız kardeşine yazığı bir mektupta...
...yetim kalan bir orangutanın insan yavrusu gibi göründüğünü...
...ve oldukça zeki olduğunu belirtmişti.
"Yağmur yağdığı zaman orangutan ağaçların üstünde...
...baraka yapmasını sağlayan yaprakları kullanarak üstünü kapatır."
Wallace'ın Borneo'da gördüğü şeyler...
...insanlarla orangutanların akraba olduğu düşüncesini pekiştirdi.
Fakat bu düşüncesi Viktoryen Cemiyeti tarafından alay konusu oldu...
...ve onu kurumla ciddi bir anlaşmazlığın içine soktu.
Wallace genel inanca karşı mücadele veriyordu.
Dünyanın nasıl bu hale geldiğini açıklayan genel görüşe meydan okumaya çalışıyordu.
Ve bu görüş basitçe iki kelimeyle özetleniyordu...
...Doğa Teolojisi, Tanrı yaptı.
Her şeyi Tanrı yarattı, hepsi bu kadar.
Onları yarattıktan sonra değişmediler, durağan bir şekilde kaldılar, durdular...
...ve türler öldüğünde yenilerini yarattı.
Ve bu görüş Kurumun, Kilisenin ve bilim dünyasının kabul ettiği inançtı.
Fakat Wallace faklı bir yoldaydı...
...er ya da geç Tanrı'yı inkar etmesine yol açacak bir yolda.
Bu yüzden bu yola girmek için cesur olmak,
...olağanüstü bir dayanıklılık ve muazzam bir düşünsel cesaret gerekiyordu.
Fakat kim bağlantıları olmayan ve kendi kendini eğitmiş bir böcek toplayıcısının
...bu denli radikal fikirlerini dinleyecekti?
Bu korkakların girişebileceği bir mücadele değildi?
Kurumun önemli bir üyesi olan ve Cambridge eğitimli Charles Darwin bile...
...ihtiyatlı davranmak zorunda olduğunu biliyordu.
Darwin, Wallace'ın Borneo'ya gidişinden 18 yıl önce...
...Galapagos Adaları'na doğru destansı bir yolculuk yapmıştı...
...ve o zamandan beri evrim teorisini geliştiriyordu...
...fakat teorisini sadece birkaç yakın arkadaşına anlatmıştı.
Darwin teorisini açıklamadan önce sağlam kanıtlar elde etmek istiyordu...
...ve bu yüzden Kent'teki evinde kabuklu deniz canlıları...
...ve güvercinler üzerine çalışmalar yapmaya başladı.
Wallace ise keşfedilmemiş topraklardaydı ve orada çay ve çörek yoktu.
Zorlu orman kampında yaşıyordu,
...onu haftalarca yatak döşek eden çıban yaralarından kurtuldu...
...ve eline ne geçerse yedi.
İşte geldik, bu durian meyvesidir.
Sıra dışı bir görünüme sahip.
Dışı tehlikeli görünüme sahip dikenlerle dolu.
Orangutanlar ve kaplanlar bu meyveye bayılır.
Wallace bu şeylerin büyük bir hayranıydı...
...ve bu meyve hakkında yazdığı yazılarda şöyle diyor;
"Borneo'da, yerde olgunlaşmış bir meyve buldum...
...ve açık havada yedim ve hemen durian bağımlısı haline geldim.
Açık havada yenmesi konusunda önemli bir noktaya parmak basmış...
...çünkü kokusu çürümüş bir şeyin kokusuna benziyor...
...fakat yine de açıp tadına bir bakacağım.
Ve şimdiden...
...yaydığı olağanüstü hoş kokuyu alabiliyorum.
Bir iki kere daha vursam iyi olur.
Tamamdır. İşte bu, yenilebilir kısım bu, özü.
Bütün duyularınıza meydan okuyor çünkü...
...burnunuz size "Yapma!" diyor.
Wallace'ın ne düşündüğünü tekrar bir hatırlatalım kendimize.
"Meyvenin özü" bu "yenilebilir kısımdır. Kıvamı ve tadı tarif edilemez."
Doğru söylüyor. "Badem aromasının baskın olduğu yoğun...
...yağlı bir krema gibi fakat aynı zamanda bu tatla birlikte...
...krem peyniri, soğan sosu, kahverengi şeri ve diğer farklı tatları da çağrıştırıyor."
Eski Noel yemeklerinde sofraya konan tatlıya benziyor
Ve şöyle devam ediyor; "Aslında durian yemek oldukça yeni...
...ve Doğu'ya yapılan yolculukta denenmesi geren bir his."
Bu kadar övgüden sonra tadına bir baksam iyi olur sanırım.
Özü bir deneyelim bakalım.
Muhteşem bir tadı var.
Arabada unutulan ve 4 gün boyunca orada kalan turta tadı var.
Nefis!
Wallace pek çok kaşifin öldüğü yerde hayatta kaldı.
Pek çoğu hastalıktan öldü...
...fakat yerel kabileler tarafından öldürülme riski de bulunuyordu.
Çoğu Avrupalı onları ilkel yerliler olarak görüyordu...
...fakat Wallace çağının ötesinde bir düşünceye sahipti.
İnsan başı avcısı olmalarına rağmen
...onların dilini öğrendi, yeteneklerine saygı gösterdi.
İnsan başı avlama geleneği artık devam etmiyor...
...fakat rehberim Eric atalarına dair bir şeyler hatırlıyor.
Demek deden son insan başı avcılarından biriydi?
Evet, eskiden.
Wallace Borneo'da gezerken...
...pek çok insan başı avcısıyla karşılaşmıştı...
...ve onların vahşi insanlar olarak algılandığından bahsetmişti, yani...
...insanların kafalarını kesen insanlar ve bir çeşit şiddete dayalı yaşamlar...
...fakat aslında oldukça düzenli bir topluma sahiplerdi.
Birinin kafasını kestiklerinde öldürdükleri insanın ruhunun...
...onları koruyacağına ve daha güçlü kılacağına inanıyorlardı.
Ve genç bir erkeğin gerçek bir erkek olabilmesi için...
...çıkıp, mücadele verip insan başını elde etmesi gerekiyordu.
- Bu kültürün bir parçası yani, öyle mi? - Evet.
- İnançlarının bir parçası. - Onların hayat tarzı.
Wallace kabile hayatına tam olarak uyum sağlayamamıştı.
Müziklerine katlanmak zorunda olduğunu yazmıştı.
Belki bu yerel çalgı bana bunun nedenini açıklayabilir.
Böyle mi çalıyorsun, böyle mi? Bu şekilde.
Beğendim. Hafif, taşınabilir...
...ve şnorkel olarak kullanabilir.
Wallace'ın burada rahatının yerinde olduğunu düşünebilirsiniz.
Bir akşamdan sonra şöyle demişti;
"Başımın üzerine asılmış, yarım düzine tütsülenmiş,
...kurutulmuş insan kafatası varken evet, çok iyi uyudum."
Wallace Borneo'da geçirdiği 15 aylık sürede...
...ülkenin iç kısımlarına gidebilmesinde kabile insanlarına güveniyordu.
Bu el değmemiş ormanlar evrim görüşünü destekleyecek...
...yeni türleri ortaya çıkarabilir miydi?
Wallace dikkatini böceklerin şaşırtıcı çeşitliliğine çevirdi.
"Bir grubu ayrıntılı bir şekilde incelemek kesin sonuçlar doğuracaktır." diye düşündü.
Bu yüzden tüm zamanını böcek toplamaya ayırdı.
Bambuya bağlanmış kelebek ağımı yanıma alıyorum.
Biraz ağır ve kullanışsız fakat umarım birkaç kelebek yakalayabilirim.
Wallace bu kelebek yakalama işini saatlerce ve her gün yapıyordu.
İşin sırrı, gözünü hedeften ayırmamak...
...fakat sorun şu ki, o zaman da nereye bastığını göremiyorsun.
Bir de üstüne nem ve tropikal sıcaklık eklenince,
...kan emici sülüklerden bahsetmiyorum bile.
Bu çıtkırıldımlara göre bir iş değil.
Oldukça zor.
Yerde, buraya gel.
Olacak gibi değil!
Pekala, bir daha düşünelim.
Wallace'ın ruhunu ortaya çıkaracağım.
Sakin ol, yerini belirle ve sana doğru gelmelerini bekle.
Şuna bir bak! Kurbağa yakalamışım. Muhteşem!
Amaçlanan av bu değildi.
Kurbağa güvende olduğunu düşünerek akıntının aşağısında yatıyordu...
...fakat bunun bir kurbağa yakalayıcısı, Hogkiss 4000B olduğunu fark edemedi.
Bu yüzden kurbağa için şaşırtıcı oldu. Yani baksanıza bir, şaşırmışa benziyor.
Bunu beklemiyordu.
Pekala, hadi. Git artık, hadi.
İşte böyle yakalanır.
Bu oldukça narin ve ufak bir orman perisi kelebeği.
Henüz 10 yaşımdayken New Forest'ta...
...mor imparator kelebeği yakalamaya çalıştığım günlere geri döndüm resmen.
...fakat pek başarılı olamazdım...
...çünkü hepsi uzun köknar ağaçlarının tepesinde uçuşurlardı...
...ve oraya yetişebilmek için uzayabilen bir ağa ihtiyacınız vardı...
...fakat ben bunu o kadar da ciddiye almazdım.
Fakat ben ve kuzenim kelebek peşinde koşarak pek çok yaz geçirdik.
Yakaladığınızda oldukça heyecanlanırsınız.
Oldukça güzel, dantelimsi, şeffaf bir canlıdır.
...ve ormanın içinde usulca gezinirler.
Gerçekten, diğer kelebekler...
...yaşamlarını kaybedecekleri korkusuyla sürekli bir koşuşturmacanın içindedir...
...fakat bu öylesine geziyormuş gibi görünüyor.
Sanırım son derece zehirli olmalarından dolayı böyleler,
...tırtılken zehirli yapraklarla beslenirler...
...yani böyle kasıla kasıla uçmasının sebebi bu bence.
"Tabii, istiyorsan ye fakat bedelini ödersin."
Herhangi bir toplayıcı gibi, uzun zamandır peşinde koştuğunuz bir şey varsa...
...ve en sonunda onu yakaladıysanız bir tür başarı heyecanı hissedersiniz...
...ve Wallace pek çok kere böyle hissetmişti.
Belirli bir tür kelebeğin peşinde aylarca koşmuştu.
Ve bir türü yakaladığında büyük bir sevinç içinde olduğunu yazmıştı.
"Muhteşem kanatlarını açtığımda...
...kalbim şiddetli bir şekilde atmaya ve kan beynime hücum etmeye başladı...
...ardından ölüm döşeğindeyken hissettiğimden...
...daha ağır bir baygınlık hissi içine girdim."
Wallace'ın takıntılı toplama isteği sadece kelebeklerle sınırlı değildi.
Gözüne çarpan bütün böcekleri topladı.
Ve sahip olduğu azim kahramancaydı.
Sırf daha fazla örnek bulabilmek için dağlara tırmandı,
...azgın nehirleri geçti ve mağaraların içinde uyudu.
Kabile üyeleri Wallace'ın bir günde 74 farklı böcek türü toplamasına yardım etti.
34 tanesi yeni türdü.
Üç hafta içinde binlerce farklı tür canlı topladı, bir kere şansı açılmıştı.
Canlıların sahip olduğu, onları çevrelerindeki yırtıcılardan...
...ve benden saklayan kamuflaj yeteneklerini not etti.
Şu çekirgeye bir bakın, kesinlikle devasa...
...ve yine de yaprak üzerinde mükemmel bir şekilde gizlenmiş.
Kanadındaki bu detaylarda yaprak damarları gibi şekilleri görebilirsiniz.
Wallace olsa seni alırdı dostum.
Her geçen gün kanıtlar giderek artıyordu.
Her bir böcek neden bu kadar çok tür olduğunu...
...anlamamıza yardımcı olacak bir yapbozun parçasıydı.
Demek istediğim bilinen türlerin %80'ini böcekler oluşturuyor...
...ve yaklaşık 1 milyon farklı türü var.
Tanrı gerçekten hepsini ayrı ayrı tasarlamış mıydı?
Belki de bir dev panda veya Afrika domuzu yaratmaktan daha kolaydı.
Bunun ne kadar dikkat isteyen bir şey olduğunu unutmuşum.
Fakat eski anıları canlandırıyor.
Ve aslında üst damarlarda biraz zorlanabilirsiniz.
Gördüğünüz üzere oldukça kuvvetliler bu yüzden usulca kaldırmanız gerekiyor.
Wallace bütün olayın böceklerde bittiği fikrine kapıldı...
...ve örnekleri hazırlayarak onlar üzerinde detaylı çalışmalar yapma imkanı buldu.
Wallace'ın çizimleri olağanüstü derecede ayrıntılı.
Topladığı her bir böcek...
...ve örneğin bütün özelliklerini oldukça titiz bir şekilde kaydetmiş.
Yani bu örnekleri son derece dikkatli bir şekilde...
...inceleyerek oldukça karışık güzelliklerini ortaya çıkarmalısınız.
Bakın tespih böceği uyanıyor.
Öldüğünü sanmıştım. 24 saattir uyuyordu.
Tehlike kalmadığına karar verdi sanırım.
Ters çevireyim mi seni?
Hadi git bakalım.
Wallace'ın not defterine dair beğendiğim şey ise...
...onun zihnine girmemize izin vermesi.
Onun gerçekten de ne kadar uyanık ve eski kafalı olduğunu görebilirsiniz...
...ama fark yaratmasını sağlayan şeyler de bunlardı.
Wallace'a göre Borneo sadece tuhaf canlılarla dolu bir yer değildi...
...gözlemlediği ufak değişikliklerin çok daha fazla anlamı vardı.
Gördükleri evrime dair oldukça kuvvetli kanıtlardı.
Üç tane kınkanatlı böcek düşünün.
Doğa Teolojisi her birinin tamamen farklı canlılar olduğunu...
...ve kendi sınırlarına sahip olarak Tanrı tarafından tasarlandığını belirtir.
Fakat Wallace daha fazla sayıda örnek topladıkça...
...her tür veya sınır arasında ince bir değişiklik olduğunu gözlemledi.
Bazıları daha uzun bacaklara, bazıları ise farklı şekilde izlere sahipti.
Ve önemli olan ise bir türün bitip diğerinin başladığı belirli bir nokta yoktu.
Wallace'a göre sınır diye bir şey yoktu.
Türlerin arasındaki sınırın bulanık olduğunu gözlemlemesi...
...türlerin birbiriyle ilişkili olduğunu düşündürüyordu.
Bu, Doğa Teolojisi ile doğrudan bir tezatlık oluşturuyordu.
Borneo'nun bu ücra köşesinde...
...Wallace yeni bir teori hayalini gerçekleştirmeye yönelik ilk adımını atmıştı.
Bu tür çılgın düşüncelere sahip olan tek kişi o değildi...
...fakat ciddiye alınmak istiyorsa eninde sonunda bunu yayınlamak zorundaydı.
Fakat işleri aceleye getirmek oldukça tehlikeliydi...
...ve bu acele ya itibar kazandıracaktı ya da kaybettirecekti.
O tarihten yalnızca 10 yıl önce...
...evrim, Viktoryenlerin adlandırdığı şekliyle "transmutasyon" hakkında bir kitap...
...Wallace'a sağlam kanıtlar olmadan yayınlamanın...
...ne kadar tehlikeli olduğunu göstermişti.
Yaratılışın Doğal Tarihinin Kalıntıları.
Kitabın yazarı Robert Chambers'dı fakat kitap anonim olarak yayınlanmıştı...
...ve büyük bir sansasyon yarattı.
6 parmaklı insanlar, elektrik tarafından yaratılan böcekler...
...ve kazdan doğan ornitorenkler gibi...
...oldukça tuhaf hikayeleri barındıran varsayımlar içeriyordu.
Önemli nokta, bu düşünceler transmutasyonu akla getiriyordu...
...ve bu fikrin taraftarları dünyanın dört bir tarafındaydı.
Kraliçe Viktorya yatmaya gitmeden önce...
...Prens Albert'in ona bir şeyler okumasından hoşlanırdı.
"Kazdan doğan bir ornitorenk mi dedin Albert?" Ne kadar ilgi çekici!
Bilime göre beş para etmez...
...ve Kiliseye göre oldukça radikal olduğu için lime lime edildi...
...ve içinde ismi geçen kim varsa itibarları yerle bir oldu.
Darwin bu olanlara kayıtsız kaldı fakat Wallace için ilham kaynağıydı.
Aslına bakarsanız, arkadaşı Henry Bates'e "Daha fazla çalışmam lazım." diye yazmıştı.
Esas olarak türlerin kökeni teorisi üzerine...
En sonunda oraya ulaşacaktı fakat ulaşmak için daha çok yolu vardı.
Ve bu özen isteyen süreç boyunca...
...Wallace'ın kıymetli örnekleri korumak için çok çalışması lazımdı.
Wallace'ın mücadele ettiği şey buydu.
Bir şeyi toplar toplamaz, orman onu geri almak için uğraşıyordu.
Satacağı örnekler olmadan,
...her şeyi bitirip eve gitmek ve düşünsel hayallerinden vazgeçmek zorunda kalacaktı.
Bu kaybetmemesi gereken bir savaştı.
Özellikle karıncalar zar zor elde edilmiş örnekleri yiyip...
...kanıtları ortadan kaldırıyordu.
Köpekler orangutan iskeletlerini sürüklüyor,
...yerliler onun paklama için kullandığı alkolü içiyor...
...ve fareler kuş tüylerini kemiriyordu.
Her bir canlı onun para kaybetmesine neden oluyordu.
Fakat elinde birkaç numara vardı.
Masanın bacaklarının altına fincan altlığı koydu...
...ve birazcık yağ dökerek...
...bu zararlı karıncaların geçemeyeceği bir set oluşturdu.
Karıncalar kuşları bulduğunda, ipe asılan kuşların başına üşüşürlerdi.
Fakat Wallace bambudan yaptığı içi yağ ile dolu bir fincan tasarlayarak...
...aşağıya doğru hareket eden karıncaların yolunu kesti.
Bu ticari gereklilikten doğan bir pratik zekaydı.
Wallace gece çökünce biraz soluklanma imkanı buluyordu.
Her yorucu günün ardından akşam 8 gibi yataktaydı...
...ve aynı saatte karanlık orman canlanmaya başlıyordu.
Bir gün köylüler Wallace'a bir gece canlısı getirdi...
...ve bu canlı Tanrı'nın canlıları mükemmel bir şekilde yarattığı fikrini...
...temel alan Viktoryen biliminin bir başka kuralına meydan okuyordu.
Ve eğer şanslıysak onu bulabiliriz.
Wallace'ın uçan kurbağasını arıyorum fakat bu hiç kolay değil...
...çünkü zamanının çoğunu ormanın üst bitki tabakasında geçiriyor.
Küçük göletlerde çiftleşmek için orman zeminine indiği tek zaman ise gece.
Şurada ufak bir gölet var ve seslere bakılırsa pek çok kurbağa hareket halinde.
Gidip araştıracağım.
Oldukça tatlısın fakat Wallace'ın kurbağası değilsin sen.
Bak, bak burada. Şuna bak!
Bu da Wallace'ın değil.
Gollum'unki gibi, harika,
...yapışkan ayak parmaklarına sahip.
Hadi git bakalım.
Sence bu ne? Bak, şuradaki.
Şurada. Sanırım bir tane bulduk.
Bak. Wallace'ın uçan kurbağası.
Muhteşem bir canlı, şuna bir bak.
Bu canlı keşfedilene kadar...
...hiç kimse bu denli olağanüstü ve tuhaf bir canlı ile karşılaşmamıştı.
Olağanüstü bir canlı.
Keşfi bilim kurgu gibiydi...
...ve bir kurbağanın nasıl olabileceğine dair yepyeni fikirler ortaya koyuyordu.
Ve oldukça büyük perdeli ayaklara sahip.
Sanırım bunu görebilirsiniz. Bakın, şuna bakın.
Ormanın içinde havada süzülmesini sağlıyor.
Pekala, bunu yapabiliriz. Gideceğin yer orası, şu yaprak.
Seni bırakacağım şimdi.
Uç.
Şuna bak!
Ayaklarıyla uçmaya çalışan birisi için fena değil...
...fakat çok da mükemmel bir tasarım değil.
Wallace baktı ve şöyle düşündü;
"Pekala, uçması isteniyorsa Tanrı neden ona kanatlar vermedi?"
Bu adapte olmuş bir canlıya, bir geçiş canlısına benziyordu.
Bu muhteşem kurbağalar yüzen ve uçan canlılar arasındaki bir canlıydı.
Yüzmeye mükemmel bir şekilde adapte olan bu perdeli ayaklar...
...na-mükemmel paraşütlere dönüşmüştür...
...fakat yine de kurbağaların bitkilerin tepesinden süzülmesini sağlayıp...
...zemin ile ağaç tepeleri arasında boş yere gidip gelmelerinin önüne geçmiştir.
Wallace'ın uçan kurbağası Doğa Teolojisinin bir başka ana kavramı olan...
...canlıların var oluşundan yok oluşuna kadar değişmeden kaldığı görüşünü zayıflattı.
Aksine kurbağanın ara formu, türlerin değişebileceğine dair etkili bir kanıttır.
Yağmur sezonunun başlamasıyla birlikte fırtınalar Wallace'ı günlerce içeride tuttu.
Orman bataklığa döndü ve toplama işlemi sonuçsuz kaldı.
Fakat nihayet evrim kuramı üzerine düşünmek için vakit bulmuştu.
Wallace'ın düşünceleri Borneo'nun ötesine, tüm yaşama doğru çevrildi.
Doğal yaşamda belirli bir düzen arayışına girdi.
Ormandaki etkileyici kütüphanesinde uzun saatler harcadı...
...ve cevabın burnunun dibinde olduğundan oldukça emindi.
"C. Pollase Vig. Nectem..." Aç parantez...
"C. Terrestris Gould Asiaticus."
"SW Hydrobata Asiatica." Kapa parantez.
Okuması hiç kolay değil.
Wallace öğrenmeye aç biriydi, sürekli bilgisini artırmaya çalışıyordu.
Ve ormandaki bu kütüphanesinde olağanüstü kaynak kitaplara sahipti...
...bunlardan biri Charles Lyell'in yazdığı Jeolojinin Esasları kitabıdır.
Bu olağanüstü kitap ise Bonaparte'ın yazdığı Conspectus Generum Avium.
Bu kitap dünya üzerindeki her kuşun Latince adlarını içerir.
Bizlere göre bunlar sıkıcı ve anlaşılmaz görünebilir...
...fakat Wallace burada renkleri, tüyleri ve kuşlara dair özellikleri görüyordu.
Tüm bunlar bulmacanın çok daha baştan çıkarıcı parçalarıydı.
Tüm bu kitaplar yardımıyla...
...Wallace coğrafyanın, farklı hayvanların bulunduğu yerleri belirlediğini keşfetmişti.
Borneo'da gözlemlediği düzen dünya çapında kendini yineliyordu.
Artık yayınlama riskini alma zamanı gelmişti.
Benzer türlerin zaman ve mekan dahilinde birbirleriyle olan ilişkilisini...
...tanımlayan bir kural ortaya koydu...
...ve bu kural daha sonraları Sarawak Yasası olarak bilinecekti.
Bu evrim teorisi değildi, henüz o aşamaya gelmemişti...
...fakat ileriye doğru büyük bir adım oldu.
Kendine ve başkalarına ait olan binlerce gözlem sayesinde...
...Wallace oldukça belirgin bir düzen olduğunu gördü.
Benzer türlerin aynı alanda kümelendiğini gözlemledi.
Tüm makav papağanları tropikal Amerika'yken...
...tüm kakadu papağanları ise Avustralya ve çevresinde bulunuyordu.
Wallace'a göre bu tesadüf değildi.
Bu komşu türlerin birbiriyle ilişkili olduğunu...
...ve dahası bu türlerin uzak geçmişte aynı ataya sahip olduklarını düşündü.
Düşüncesini bir ağaca benzetti.
Budaklı ağaç gövdesi soyu tükenmiş canlıları temsil ederken...
...gövdeden çıkan dallar ve yapraklar...
...etrafında gördüğü canlıları temsil ediyordu.
Fakat şüphesiz ki Wallace türlerin kökenine dair gizemi henüz çözebilmiş değildi.
Bir canlının zamanla nasıl değiştiğine dair hiçbir açıklaması yoktu.
Fakat gözler önüne serdiği şey Tanrı'ya ihtiyaç duyulmaksızın...
...dünya üzerindeki yaşama dair en belirgin ve etkileyici açıklamadır.
Bu cesurca yazılmış kitabı yayınlanması için göndererek...
...bilimsel kuruma karşı oldukça cüretkar bir mücadeleye girişiyordu.
Bu amatör bir gökbilimcinin Stephen Hawking'e yazıp şöyle demesi gibiydi;
"Sevgili Stephen, her şeyin teorisini çözmüş bulunuyorum,
...yanıtınızı ivedilikle bekliyorum."
Wallace Sarawak Yasası'nı içeren çalışmasıyla birlikte...
...binlerce böceği Londra'ya postaladı.
Yayınlanmasından korkmuyordu. Tüm riskleri alarak,
...bilim dünyasındaki seçkinlerin onun bu çalışmasının farkına varmasını umuyordu.
Bu, Darwin'in çığır açan buluşunu gerçekleştirdiğinde gösterdiği tepkinin...
...tam tersi bir düşünceydi.
Wallace'ın Sarawak Yasası'nı göndermesinden 17 yıl önce...
...Darwin halihazırda doğal seçilim düşüncesini çözmüştü...
...fakat oldukça acı çekmişti.
Bir arkadaşına "Bu bir cinayeti itiraf etmek gibiydi." diye belirtti...
...çünkü bu teori Tanrı'yı öldürecekti.
Darwin itibarının zarar görmesinden çekiniyordu...
...bu yüzden yayınlamadı, kimseye belli etmedi.
Wallace ise herkese anlatmak için sabırsızlanıyordu.
Bütün dünyaya ilan etmek için can atıyordu.
Wallace hakkında sevdiğim şey de bu; itibarı hakkında hiçbir takıntısı yoktu...
...gözlemsel gerçeklerin peşinde çalışmalarını sürdürüyordu.
Çalışması aylar sonra İngiltere'ye ulaştı...
...ve 1855 yılının Eylül ayında yayınlandığında
...Wallace 1,5 yıldır yollardaydı.
Aracısı, Stevens'dan mektup geldiğinde...
...Singapur'da örneklerinin satışından elde ettiği paraları topluyordu.
Haberler iyi değildi.
İlk olarak onun değerli örnekleri pek de iyi karşılanmamıştı.
Aracısı "Oldukça düşük kaliteli mallar" diye yazmıştı.
Wallace'ın büyüleyici bulduğu canlılar çok koyu, çok küçük...
...ve çoğunluğu böceklerden oluşuyor denilerek önemsenmemişti.
İnsanların istedikleri şeyler ise devasa renkli şeyler, çoğunlukla kuşlardı.
Wallace Londra'daki insanların isteklerinden dolayı umutsuzluğa sürüklenmişti...
...ve fikirlerine verilen tepki ise yine aynı derecede kayıtsızcaydı.
Aracısı, Londra'daki bilim insanlarının pek çoğunun onun için...
...teori üretmeyi bırakıp toplama işini yapmalı diyerek homurdandığını...
...çünkü daha fazla gerçeğe ihtiyaç duyulduğunu belirtmişti.
Wallace'a göre eski dünya ve eski düzen etrafını kuşatıyor gibi görünüyordu.
Londra toplumu onu bulunduğu yerde tutmaya istekli görünüyordu.
Onun basit bir toplayıcı olarak kalmasında hevesli görünüyorlardı.
Fakat Wallace'ın çalışmasından etkilenen bir kişi vardı...
...ünlü yerbilimci Charles Lyell.
Wallace'ın doğrulunu onaylamak yerine arkadaşı Darwin'e yazarak...
...kendi evrim teorisini acele bir şekilde yayınlaması için çağrıda bulundu.
Darwin kendini hazır hissetmemesine rağmen yazmaya başladı.
Bu Darwin'in, Wallace'ın sadece toplayıcılık yapan biri olmadığını anladığı ilk andı...
...fakat Darwin "Burada yeni bir şey yok." diyerek...
...Sarawak Yasası'nı yanlış yorumlamış gibi görünüyordu.
Bu kayda değer bir dikkatsizlikti.
İnsanların fikirlerine ilgi göstermemesine rağmen Wallace moralini bozmamıştı.
Aslında bu durum, onu türlerin kökenini açıklamak için...
...daha sağlam kanıtlar bulması yönünde cesaretlendirmişti.
Fakat bu iş hiç kolay olmayacaktı, ciddi anlamda parasız kalmıştı.
Devam edebilmek için Londra'nın isteği olan egzotik kuşları toplayacaktı.
...Efsanevi cennet kuşlarını...
Fakat bu canlılar yalnızca 5 bin kilometre daha doğuda bulunuyordu.
Yavaş ilerleyen bir tekne ile Singapur'dan ayrıldı.
Fakat yolunun üzerinde Malezya Takımadalarındaki hayvanlara dair...
...sıra dışı gerçekler olduğunu gözler önüne seren iki adet ada vardı.
3 haftanın ardından taze erzak tedariki için Bali'de durdular...
...fakat Wallace burada 2 günlük bir keşif gezisine çıkma fırsatı elde etti.
Wallace'ın burada gördüğü hayvanlar Sarawak Yasası'na uygun gibi görünüyordu...
...ve daha batıda bulunan adalardaki canlılarla benzerlik gösteriyordu.
Bali'de kaplanlar ve fillerin yanı sıra...
...benekli sığırcıklar, çaylak kuşları...
...ve çizgili dokumacı kuşları bulunuyordu.
Ama hala öğrenilecek çok şey vardı. Kültürel yenilikler dikkatini çekmişti.
Etkileyici pirinç tarlaları...
...ve bilhassa Endonezya'ya özgü ara sıcaklardan olan yusufçuklar.
- Merhaba. Ne yapıyorsunuz? - Chari japung!
Japung? Tamam.
Pekala nasıl yapıyorsunuz, burası yapışkan mı?
- Tamam. Demek sadece şöyle eğiyorsun? - Evet. - Öyle mi, tamam.
Bakalım yakalayabilecek miyiz. Şurada bir tane var.
Wallace sık sık topladığı örneklerin ne kadar lezzetli olduğunu yazıyordu.
Buradayken çocukların yusufçuk yakalayıp kızarttıklarını yazmıştı...
...ve bu, bugün bile sevilen bir oyun.
Yakaladım. İşte oldu.
İyi yakaladım.
Benim seviyemde değilsin. Besin zincirinin üstündeyim dostum.
Ben birkaç tanesini yakalamaya çalışırken...
...dostlarım hakiki bir yusufçuk kebabı hazırladılar.
Şuna bakın. İyi toplamışlar, değil mi?
Hadi gidip yiyelim, hadi gençler, makan.
Teyzeleri Sumadi ufak bir ateş yakıyor.
- Oldukça sıcak, değil mi? - Evet.
Şimdiye değin bazı tuhaf şeyler yemiştim ama daha önce yusufçuk yediğimi sanmıyorum.
Doğu Malaku'da sago kurtçuğu...
...ve Tayland'da çekirge yemiştim ama yusufçuğu ilk defa deniyorum.
- Pekala, oldu mu bu? - Bu pişti.
Pekala, işte başlıyoruz.
- Tadı nasıl? - Çıtır çıtır. Lezzetli.
Birazcık fındık tadı alıyorum...
...kanatlarının dokusu biraz alışılmadık fakat hoş.
- Çıtır çıtır. - Güzel.
Kısa süreli bir dinlenmenin ardından Wallace tekneye binerek doğuya,
...takımadalar dahilindeki bir sonraki adaya, Lombok'a doğru yola çıktı.
O anda bilmiyordu fakat evrim hakkındaki düşüncelerini...
...tamamıyla yeniden şekillendirecek muazzam bir keşfin eşiğindeydi.
Bali ve Lombok adaları arasındaki mesafe sadece 32 kilometredir...
...fakat oldukça azgın sulara sahiptir.
Wallace denizin en derin noktasına doğru yol alıyordu.
Burada deniz tabanı 300 metreye kadar iniyor.
Daha da kötüsü, burası iki devasa okyanusun çarpıştığı,
...Pasifik sularının Hint okyanusuna karıştığı bir dar boğazdı.
Yolculuk Wallace üzerinde derin bir etki yaratmıştı.
"Boğazdaki dalgalar oldukça güçlü.
"Deniz kabarmış ve nehirler gibi köpürmüş görünüyor.
"Yerliler denizin her zaman aç olduğunu ve eline ne geçerse yediğini söylüyor."
Wallace Lombok'a ulaşmasına rağmen hala azgın dalgalarla mücadele ediyordu.
Wallace Lombok'a ayak bastığında...
...her şeyi yok edebilen dalgalardan sağ kurtulduğu için oldukça minnettardı.
Şunu söyleyeyim ki Alfred, haksız değilsin.
Çok kısa bir süre içinde Lombok kafasını karıştırmaya başlamıştı.
Görmeyi umduğu canlılar burada yoktu.
Kaplanlar yoktu, filler yoktu fakat onun kafasını karıştıran asıl şey kuşlardı.
Herhangi bir kişiye göre Lombok diğer adalardan farksız görünebilirdi.
Belki biraz daha kurak, daha az yeşile sahip fakat diğerlerinden farklı bir yer değil.
Ama detaylı incelemeler yapan Wallace'a göre burada tuhaf bir şeyler bulunuyordu.
Buradaki hayvanlar normal değildi.
Burada bal kuşları ve bu beyler, kükürt taçlı kakadular bulunuyordu.
Bunlar Avustralya'ya özgü kuşlardı ve bu normal değildi.
Terslik şöyle dursun, bu durum Wallace için bütünüyle gerçeküstüydü.
Bu Pall Mall'da koşan bir zebra görmek ya da
...Galler sınırındaki üzüm bahçelerinde tembel hayvana rastlamak gibiydi.
Orada olmamalılar fakat oradalar...
...bu büyük bir bilmeceydi fakat Wallace işin peşini bırakmayacaktı.
Bu kuşların Avustralya'nın 1,500 kilometre uzağında ne işi vardı?
Wallace'ın Malezya Takımadalarını incelemek için içine girdiği zoolojik kara delik...
...en büyük sırrını açığa çıkarmıştı.
Birbirlerine bu kadar yakın olan adalar nasıl iki farklı dünya gibi görünebilirdi?
Azgın sulara sahip bu dar boğaz cevabı elinde tutuyordu.
Wallace düşünmeksizin keşfinin olağanüstü derecede önemli olduğunu anladı.
Bu muhteşem adalar zinciri ve bu devasa deniz...
...daha önce kimsenin farkına varamadığı engin bir doğal setti.
Wallace haritada Bali ve Lombok arasına bir çizgi çizdi.
Wallace batıya, Asya'ya doğru baktığında...
...kaplanların, fillerin ve orangutanların diyarını anımsadı...
...doğuya doğru baktığında ise...
...kakaduların, kanguruların ve tuhaf keseli canlıların olduğunu gözlemledi.
Bu çizginin aslında iki büyük hayvan ailesinin,
...Asya ve Avustralya'daki yaban hayatının...
...buluşma noktası olduğuna dair açıklama getirmişti.
Bugün bile, Wallace Çizgisi gezegendeki hayvanları ayıran en kayda değer çizgidir.
Wallace'a göre bu etkileyici, büyüleyici ve aynı zamanda heyecan verici bir çelişkiydi.
Bütün varsayımlarına meydan okuyor gibiydi.
Hatta kendi Sarawak Tezi'yle de çelişiyordu...
...çünkü burada bulunan türler oldukça farklı ama coğrafi açıdan yakındılar.
Fakat cesaretinin kırılması şöyle dursun...
...bu durum Wallace'ı daha derin ve temel soruları araştırmaya sevk etti.
Bu nasıl oldu?
Başlangıçta bu durum fikirlerini yerle bir etmiş gibi görünüyordu...
...ama aslında yüzyıllardır süren bir düşünceyle mücadele etmesi için fayda sağlayıp,
...var olan dünya görüşünü tamamen değiştirecekti.
İki yıl süren zorlu bir sürecin arından, Wallace'ın fikirleri karman çorman olmuştu.
Her şeye sil baştan başlamak...
...ve Wallace Çizgisi'nin evrim açısından ne ifade ettiğini toparlamak zorundaydı.
Bu bulmacanın cevaplarının daha doğuda olduğundan emindi.
Keşfettiği her yeni ada, olağanüstü yaratıkları gözler önüne serecekti.
Olağanüstü bir şey bu! Oldukça hareketli gremlinler gibi omuzun üzerinden uçtu.
Yeni kantılar, meraklı tutumlar ve keşifler.
Artık kabul ettiler sanırım.
Sahip olduğu kararlılık onu Charles Darwin ile ciddi bir anlaşmazlık içine sokacaktı.
Darwin için yarış başlamıştı.
Wallace'ın onun içinde olduğundan haberi olmadığı bir yarış.
Fakat Wallace türlerin kökenine dair gizemi...
...çözmek adına yaptığı arayışlardan asla vazgeçmeyecekti.
Ve ben de onun hak ettiği değeri görmesi konusunda verdiğim sözü yerine getirmeliyim.
Bu akşam tüm önemli kişiler burada bir araya geldi...
...bu yüzden bu, tüm gözlerin Wallace'a çevrilmesi için mükemmel bir fırsat,
...pekala, baskı yok!
Çeviri: Ali GÖL twitter: aligol1729